Hopp til innhold

Valgte elementer er lagt i handlekurven

Gå til handlekurv
Artikkel

Russ og alkohol

For mange heng russefeiring og alkohol nøye saman. Men nokre av drikkemønstra det blir oppfordra til, kan vere direkte livsfarlege - særleg for jenter.

Colourbox.com
Colourbox.com

Giftinformasjonen ved Folkehelseinstituttet har undersøkt nokre av russen sine knutereglar. Fleire av reglane handlar om å drikke ei viss mengd alkohol på tid og kan gi dødeleg promille.

- Å styrtdrikke store mengder alkohol er svært farleg. Det er ekstra farleg å drikke på tom mage fordi alkoholen då går fortare over i blodet. Du må varsle medisinsk personell viss du ser nokon som blir dårleg, seier Liv Ingrid Flø Beck, seniorrådgivar på Giftinformasjonen ved Folkehelseinstituttet.

Forskjell på gutar og jenter

Giftinformasjonen  har rekna ut om lag kor høg promille ei jente på 50 kg og ein gut på 75 kg vil få viss dei følgjer knutereglar for drikking av øl og vin på tid. Dette er teoretiske verdiar, og det kan vere stor forskjell på symptom hos personar med same promille. Ved ei alkoholforgiftning vil det alltid vere symptoma som er avgjerande for kva slags behandling som er nødvendig.

Jenter vil som regel få høgare promille enn gutar dersom dei drikk same mengd alkohol. Ein av grunnane til dette er at alkohol fordelar seg i vasshaldig kroppsvev som for eksempel muskelvev. Sidan gutar ofte har meir musklar og større kropp enn jenter, har alkoholen meir vatn å fordele seg i. Hos jenter fordeler alkoholen seg i rundt 50-70 prosent av kroppsvekta, hos gutar rundt 60-80 prosent.

Kva skjer når promillen stig?

1 promille er det samme som 1 gram alkohol per kilo blod. Som tommelfingerregel vil promillen gi desse verknadene, men det kan vere store variasjonar frå person til person: 

  • Omkring 0,5 promille: Ein kjenner seg lett påverka. 
  • Mellom 0,5 og 1 promille: Ein blir meir kritikklaus og risikovillig. 
  • Over 1 promille: Balansen blir dårlegare, talen snøvlete og kontroll med rørsler blir forverra. Ein blir trøtt og sløv og kan bli kvalm. 
  • Over 1,5 promille: Dei fleste får problem med å hugse. Problema med å hugse aukar med stigande promille. 
  • Svært høg promille: Medvitet blir nedsett og ein kan bli medvitslaus. Pustesenteret i hjernen kan bli hemma. Oppkast er vanleg. Promille over 3 kan vere dødeleg. Risiko for død aukar sterkt også ved promille lågare enn 3, viss ein samtidig har brukt f. eks middel som roar ned, sovemiddel, smertestillande middel eller middel mot epilepsi.

Eksempel: Ei kasse øl drukke på 24 timar

Viss inntaket av 24 flasker øl på 0, 33 l blir fordelt jamnt over 24 timar, dvs. ei flaske øl i timen, vil ”promillereknestykket” sjå slik ut:

Jente på 50 kg:

Ho får i seg til saman 24 x 12 g = 288 g alkohol.
Ho fordeler alkoholen i 50 kg x 60 % av kroppsvekta = 30 kg.
Forbrenninga av alkohol i kroppen er 0,15 ‰ per time. Alkoholkonsentrasjonen i blodet etter 24 timar blir då 288 g /30 kg – (0,15 x 24) = 6 promille. Ved lågare forbrenning og anna fordeling av alkoholen i kroppen kan ho få promille opp mot 9.

Gut på 75 kg:

Han får i seg til saman 24 x 12 g = 288 g alkohol.
Han fordeler alkoholen i 75 kg x 70 % av kroppsvekta = 52,5 kg.
Forbrenning av alkohol i kroppen er 0,15 ‰ per time.
Alkoholkonsentrasjonen i blodet etter 24 timar blir då 288 g /52,5 kg – (0,15 x 24) = 1,9 promille. Ved lågare forbrenning og anna fordeling av alkoholen i kroppen kan han få promille opp mot 4,0. 

Styrtdrikking

Erfaringsmessig vil drikkemønsteret til mange sjå annleis ut enn det som er beskrive ovanfor (en 0,33 l flaske per time). Særleg på byrjinga av festen vil mange drikke hyppigare – og nokon vil ”styrte øl”.

- Styrtdrikking fører til høg promille på kort tid og kan vere svært farleg, seier Liv Ingrid Flø Beck.

Promillen kan bli høg, og ein klarer ikkje å kontrollere inntaket på same måte som ved inntak av alkohol over tid der ein kan avgrense/avslutte drikkinga dersom ein kjenner uønska verknader.

Eksempel: øl

Jente på 50 kg drikk ei kasse øl på 4 timar:

Den høgaste alkoholkonsentrasjonen i blodet vil gjerne bli oppnådd etter 5-6 timar og blir då nesten 9 promille. Ved lågare forbrenning og anna fordeling av alkoholen i kroppen kan ho få promille opp mot 11.

Gut på 75 kg drikk ei kasse øl på 4 timar:

Den høgaste alkoholkonsentrasjonen i blodet vil gjerne bli oppnådd etter 5-6 timar og blir då ca. 4,5 promille. Ved lågare forbrenning og anna fordeling av alkoholen i kroppen kan han få promille opp mot 6.

Eksempel: vin

Ei flaske vin (10 % alkohol) inneheld 75 gram alkohol.

Jente på 50 kg drikk ei flaske vin på 40 minutt:

Ho fordeler alkoholen i 50 kg x 60 % = 30 kg av kroppsvekta. Forbrenning av alkohol i kroppen er 0,15 ‰ pr time. Etter eit slikt inntak vil den høgaste alkoholkonsentrasjonen i blodet gjerne bli oppnådd etter 1,5 timar og blir då 75 g /30 kg – (0,15 x 1.5) = 2,3 promille. Ved lågare forbrenning og anna fordeling av alkoholen i kroppen kan ho få nesten 3 promille.

Gut på 75 kg drikk ei flaske vin på 40 minutt:

Viss ein gut på 75 kg drikk same mengd vin på same tid, vil han få ca. 1,2 promille i blodet etter 1,5 timar. Ved lågare forbrenning og anna fordeling av alkoholen i kroppen kan han få rundt 1,5 promille.

Relaterte saker